Tổ chức Phiên tòa giả định tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho ngư dân về chống khai thác IUU
Nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, góp phần cùng cả nước nỗ lực gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC); chiều ngày 21/10/2026, tại Hội trường UBND phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 11 phối hợp với Đồn Biên phòng Tuy Hòa và Chi đoàn Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk tổ chức Phiên tòa giả định tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026. Chương trình thu hút gần 300 ngư dân đang cư trú trên địa bàn phường tham dự.
Tham dự buổi tuyên truyền có đại diện lãnh đạo phường Phú Yên, VKSND khu vực 11, Đồn Biên phòng Tuy Hòa và Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Về phía Chi cục Thủy sản và Biển đảo, có đồng chí Nguyễn Hoàng Tuân, Phó Chi cục trưởng, tham dự và phát biểu tại chương trình.
Tại buổi tuyên truyền, phiên tòa giả định đã tái hiện quá trình xét xử một vụ việc liên quan đến tàu cá của tỉnh Đắk Lắk vi phạm vùng biển nước ngoài (Trong năm 2025: Tàu cá PY-96896-TS cùng 05 ngư dân bị Philippines bắt giữ vào ngày 09/5/2025 do xâm phạm vùng biển Philippines. Các cơ quan chức năng tại tỉnh Đắk Lắk đã tiến hành điều tra, truy tố và phạt tù Võ Quốc Toại, thuyền trưởng tàu cá PY-96896-TS sau khi thuyền trưởng về nước về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” quy định tại Điều 348 Bộ luật Hình sự vào tháng 4 năm 2026). Thông qua tình huống giả định về phiên toàn hình sự xử lý hành vi Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép được xây dựng sát với thực tế, được truyền tải trực quan, sinh động đã giúp ngư dân hiểu rõ hơn về hành vi vi phạm, trách nhiệm pháp lý và những hậu quả có thể phát sinh khi không tuân thủ đúng quy định về chống khai thác IUU.
Ảnh: Quang cảnh tại Phiên tòa giả định về chống khai thác IUU
Nội dung phiên tòa giả định còn tập trung phổ biến các quy định của Luật Thủy sản 2017 và văn bản hướng dẫn thi hành; các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; đồng thời làm rõ các chế tài hình sự có thể áp dụng đối với những hành vi vi phạm đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Trong đó, chương trình đề cập đến Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14, Luật số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15; cùng Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP ngày 12/6/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, hướng dẫn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi liên quan đến khai thác, mua bán, vận chuyển trái phép thủy sản.
Bên cạnh hoạt động xét xử giả định, chương trình còn dành thời gian trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc của các chủ tàu và thuyền trưởng trong quá trình hoạt động khai thác trên biển. Đồng chí Nguyễn Hoàng Tuân - Phó Chi cục Trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo đã trực tiếp giải đáp các vấn đề liên quan đến nội dung thiết bị giám sát hành trình VMS bị mất tín hiệu, củng như quy trình thực hiện thủ tục xuất nhập cảng tại các cảng cá. Các giải đáp thắc mắc đã góp phần giúp bà con ngư dân nâng cao kiến thức về pháp luật, chấp hành và thực hiện đầy đủ, đúng các quy định khi thiết bị giám sát hành trình VMS bị mất tín hiệu, củng như tuân thủ đầu đủ các quy định khi cho tàu cá xuất/ nhập cảng.
Ảnh: Các đại biểu và ngư dân dự buổi tuyên truyền về Phiên tòa giả định
Buổi tuyên truyền pháp luật thông qua phiên tòa giả định xét xử hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là hình thức tuyên truyền mới, trực quan, sinh động, có tính giáo dục cao và sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng ngư dân ven biển.
Thông qua việc tái hiện một vụ án giả định với trình tự, thủ tục xét xử được xây dựng sát với thực tiễn, chương trình tập trung phổ biến, làm rõ các quy định của pháp luật, phân tích tính chất, mức độ nguy hiểm và những hậu quả pháp lý nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm IUU. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm và tinh thần tự giác chấp hành pháp luật của ngư dân; đồng thời tạo hiệu ứng cảnh báo, răn đe và phòng ngừa vi phạm ngay từ sớm, từ xa, nhất là đối với những trường hợp có ý định thực hiện hành vi khai thác thủy sản trái pháp luật.
Hoạt động này không chỉ góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với đời sống ngư dân mà còn khẳng định quyết tâm của các cơ quan chức năng trong công tác phối hợp đấu tranh, ngăn chặn và chấm dứt tình trạng khai thác IUU, chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn uy tín nghề cá Việt Nam, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC và hướng tới mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững, có trách nhiệm, đáp ứng các yêu cầu hội nhập quốc tế.
Trần Bảo Chương
Phòng Kiểm ngư và Biển đảo
