THÚC ĐẨY LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ GIỐNG TÔM HÙM BIỂN VÀ TÔM NƯỚC LỢ
Ngày 18/10/2026, tại cơ sở Tập đoàn Thủy sản Việt Úc, xã Phước Dinh, tỉnh Khánh Hòa, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo “Nghiên cứu làm chủ công nghệ sản xuất giống tôm hùm biển và chọn giống tôm nước lợ tại Việt Nam”. Hội thảo tập trung đánh giá kết quả nghiên cứu, xác định những khâu công nghệ cần ưu tiên và thúc đẩy hợp tác đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất.
Tham dự và chủ trì Hội thảo có đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng chí Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đồng chí Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa. Hội thảo có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, viện, trường, doanh nghiệp cùng các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân phát biểu tại bàn chủ trì Hội thảo
Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cung cấp tại Hội thảo cho biết, năm 2025, sản lượng tôm nước lợ cả nước đạt 1,29 triệu tấn; nhu cầu giống phục vụ nuôi thương phẩm khoảng 150–160 tỷ con mỗi năm. Quy mô sản xuất đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng con giống và tăng khả năng tự chủ nguồn tôm bố mẹ.
Ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư trình bày tham luận tại Hội thảo
Báo cáo của Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam nêu những tiến bộ trong chọn giống tôm nước lợ: tôm sú đã phát triển đến thế hệ G7, tạo được 1.200 tôm bố mẹ thuộc 100 gia đình; tôm thẻ chân trắng tiếp tục được chọn tạo qua các thế hệ G8–G9. Các kết quả góp phần chủ động nguồn tôm bố mẹ trong nước, hướng đến cải thiện tăng trưởng, tỷ lệ sống và khả năng thích nghi với từng vùng nuôi.
Đối với tôm hùm bông, giai đoạn 2023–2026, Viện thực hiện hơn 30 đợt ương, trong đó 8 đợt đạt ấu trùng Phyllosoma 12 nhưng chưa chuyển sang puerulus (tôm hùm trắng). Khâu biến thái này là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tập trung vào dinh dưỡng, chất lượng nước và hệ thống ương để hoàn thiện quy trình sản xuất giống nhân tạo.
Từ kinh nghiệm quốc tế, đại diện CSIRO nhấn mạnh cần kết hợp nghiên cứu sinh học, công nghệ và hiệu quả kinh tế; đầu tư dài hạn, hợp tác đa ngành và đào tạo nhân lực để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất.
Chuyên gia quốc tế trao đổi tại Hội thảo về công nghệ giống thủy sản
Ornatas chia sẻ kết quả tại Australia: Sản xuất cao nhất 12.000 tôm hùm trắng/mẻ năm 2022 và nuôi từ giống nhân tạo đến thương phẩm. Tuy nhiên, chi phí cao khiến doanh nghiệp dừng hoạt động tại Queensland năm 2025, chuyển sang cấp phép công nghệ tại Đông Nam Á. Bài học đặt ra là phải đánh giá đồng thời khả năng làm chủ kỹ thuật, chi phí vận hành và hiệu quả thương mại khi tiếp nhận công nghệ.
Tập đoàn Việt Úc giới thiệu nền tảng chọn giống tôm thẻ chân trắng với dữ liệu trên 1,2 triệu cá thể, trong đó hơn 100.000 cá thể đã được phân tích hồ sơ di truyền. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu ứng dụng di truyền và hệ gen vào tôm hùm bông, ưu tiên tỷ lệ sống, thời gian phát triển ấu trùng, sinh sản, sức chống chịu và hiệu quả sử dụng thức ăn.
Ao nuôi tôm trong nhà kính của Tập đoàn Việt Úc
Các tham luận của Đại học Cần Thơ và Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi bổ sung yêu cầu nâng cao chất lượng giống, đào tạo nhân lực, ứng dụng quản lý trại giống thông minh và khảo nghiệm trong điều kiện sản xuất. Việc chuyển giao cần có doanh nghiệp, người nuôi tham gia, gắn với hạ tầng, chi phí và khả năng duy trì công nghệ.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị tập trung đầu tư dài hạn, lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên và gắn nghiên cứu với doanh nghiệp. Định hướng phát triển cần bao quát từ giống, thức ăn, vùng nuôi đến phòng bệnh, chế biến và thị trường; xác định rõ mục tiêu, đơn vị tham gia, nguồn lực và lộ trình thực hiện. Bộ trưởng đồng thời đề nghị xây dựng chương trình nghiên cứu giống tôm hùm biển với mục tiêu và lộ trình 3–5 năm, sớm hoàn thiện đề xuất nhiệm vụ để xem xét hỗ trợ.
Về điều kiện triển khai, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà cho biết địa phương đã quy hoạch hai vùng sản xuất giống thủy sản ứng dụng công nghệ cao tại An Hải và Sơn Hải, xã Phước Dinh, tổng diện tích 205,7 ha. Tỉnh Khánh Hòa khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và phối hợp với viện, trường để nghiên cứu, chuyển giao công nghệ phù hợp quy hoạch.
Đối với tỉnh Đắk Lắk: Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, năm 2025 tỉnh có 2.165 ha nuôi tôm nước lợ, sản lượng 13.730 tấn; sản lượng tôm hùm đạt 2.520 tấn và giống tôm nước lợ đạt 1,2 tỷ con. Tỉnh Đắk Lắk chưa có cơ sở sản xuất giống tôm hùm nhân tạo, nguồn giống còn phụ thuộc nhập khẩu và khai thác tự nhiên theo Báo cáo số 933/BC-SNNMT ngày 14/10/2026. Từ thực tiễn này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk đề xuất thử nghiệm ương tôm hùm giống có kiểm soát để giảm hao hụt, bảo đảm an toàn sinh học; khảo nghiệm các dòng tôm sú, tôm thẻ chân trắng phù hợp vùng nuôi. Đồng thời, kiến nghị hỗ trợ hoàn thiện cơ sở dữ liệu, phần mềm truy xuất hiện có, đào tạo nhân lực và tháo gỡ khó khăn về nhập khẩu giống chính ngạch. Việc tiếp nhận công nghệ cần gắn với điều kiện hạ tầng, năng lực vận hành và hiệu quả sản xuất.
Hội thảo làm rõ các ưu tiên nghiên cứu và yêu cầu liên kết giữa cơ quan quản lý, viện, trường và doanh nghiệp. Đây là cơ sở để Đắk Lắk lựa chọn công nghệ phù hợp, nâng cao chất lượng giống và từng bước chủ động nguồn cung, góp phần phát triển ngành tôm bền vững.
Nguyễn Văn Hòa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo Đắk Lắk
